Rola mikrobioty jelitowej w zdrowiu psów, kotów i innych zwierząt towarzyszących
Na skróty
Czy wiesz, że w jelitach Twojego pupila żyją miliardy mikroorganizmów, które codziennie wspierają jego zdrowie? Mikrobiota jelitowa to nieodłączny element prawidłowego funkcjonowania organizmu. Poznaj jej znaczenie i sprawdź, co możesz zrobić, aby wspierać ją na co dzień?
Mikrobiota jelitowa u zwierząt – co to?
Pod pojęciem mikrobioty jelitowej kryje się ogół mikroorganizmów, które zamieszkują przewód pokarmowy zwierząt. Głównie są to bakterie, jednak bytują w nim także wirusy, grzyby i pierwotniaki. Chociaż mikroorganizmy pozostają niewidoczne gołym okiem, ich wpływ na zdrowie pupili jest znaczący.
U psów, kotów i innych zwierząt towarzyszących mikrobiota pełni wiele istotnych funkcji, takich jak wspomaganie trawienia, odporności i ochrony przed chorobotwórczymi drobnoustrojami. Utrzymanie jej równowagi jest zatem kluczowe dla zdrowia pupila.
Mikrobiota a mikroflora
W języku potocznym może używa się terminu „mikroflora”, ale w świetle współczesnej wiedzy biologicznej poprawnym terminem jest „mikrobiota”.
- „Flora” odnosi się do świata roślin (łac. flora to roślinność), a mikroorganizmy to nie rośliny
- „Biota” oznacza wszystkie formy życia w danym środowisku – i właśnie ten termin jest naukowo adekwatny w kontekście bakterii, grzybów, wirusów itd.
Na potrzeby tego artykułu będziemy używać tych pojęć zamiennie.
Mikrobiota a mikrobiom
W kontekście układu pokarmowego warto również odróżnić mikrobiom od mikrobioty i mikroflory. Mikrobiom to nic innego jak zestaw genów mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy – cały ich genetyczny zapis.
Jak rozwija się mikrobiota jelitowa u zwierząt i co wpływa na jej skład?
Zwierzęta rodzą się praktycznie jałowe – ich przewód pokarmowy początkowo nie zawiera mikroorganizmów. Pierwsze bakterie pojawiają się w jelitach podczas porodu. W kolejnych dniach i tygodniach życia siara oraz mleko matki wspierają rozwój korzystnych mikroorganizmów, które stopniowo kolonizują jelita.
Wraz z wprowadzaniem pokarmów stałych zmienia się skład mikrobioty. Pojawiają się nowe szczepy bakterii, które dostosowują się do zmiennej diety. Ten proces trwa przez cały okres młodzieńczy. U zdrowego, dorosłego psa lub kota mikroflora jelitowa osiąga względną stabilność. Dominuje w niej kilka grup bakterii, które odpowiadają za wspieranie m.in. trawienia, odporności i ochrony przed patogenami.
Co wpływa na skład mikrobioty jelitowej?
Mikrobiota jelitowa u zwierząt to dynamiczny i wrażliwy ekosystem, który może się zmieniać pod wpływem różnych czynników. Co w szczególności wpływa na jej skład?
- Dieta. To jeden z kluczowych czynników, które modulują mikrobiotę. O tym, które bakterie dominują w przewodzie pokarmowym pupila, decyduje nie tylko rodzaj karmy (komercyjna, domowa, BARF), ale również zawartość błonnika, prebiotyków i składników odżywczych. Zbyt jednostajna lub uboga dieta może prowadzić do spadku różnorodności mikrobiologicznej.
- Stres. Stresory, takie jak przeprowadzka, separacja z opiekunem, hospitalizacja czy też hałas – mogą zaburzać równowagę mikrobioty. Przewlekły stres wpływa negatywnie na oś jelito–mózg i może prowadzić do dysbiozy, czyli niekorzystnych zmian w składzie mikroorganizmów jelitowych.
- Antybiotykoterapia. Antybiotyki hamują wzrost nie tylko patogenów chorobotwórczych, ale również pożytecznych bakterii bytujących w jelitach. Ich stosowanie może zmniejszyć różnorodność mikroflory oraz zaburzać naturalną równowagę mikroorganizmów[1].
- Leki. Podobny skutek co antybiotykoterapia może przynieść długotrwałe stosowanie leków przeciwzapalnych (np. NLPZ) czy też inhibitorów pompy protonowej. Te pierwsze mogą podrażniać przewód pokarmowy, zwiększając ryzyko nadżerek, wrzodów i zaburzeń jelitowych. Te drugie natomiast obniżają pH żołądka, co może zmieniać skład mikroflory i sprzyjać kolonizacji jelit przez niekorzystne bakterie.
- Warunki higieniczne. Nadmierna sterylność może ograniczać ekspozycję pupila na mikroorganizmy. W naturalnych warunkach pełnią one rolę „trenerów” odporności. W rezultacie mikrobiota może być uboższa, mniej stabilna, a to z kolei może zwiększać podatność na alergie, infekcje czy też zaburzenia trawienne.
- Kontakt z innymi zwierzętami. Wzajemne interakcje między zwierzętami sprzyjają wymianie mikroorganizmów i większej różnorodności mikroflory.
- Ruch na świeżym powietrzu i kontakt z naturą. Przebywanie pupila w naturalnym środowisku może wspierać rozwój bardziej zróżnicowanej mikrobioty.
[1] E. M Stavroulaki, J. S Suchodolski, P. G Xenoulis. Effects of antimicrobials on the gastrointestinal microbiota of dogs and cats, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36427604/ dostęp: 06.06.2025
Poznaj nasze produkty
Znajdź sprawdzone suplementy, preparaty pielęgnacyjne i specjalistyczne produkty weterynaryjne. Wróć do swoich wyborów i zadbaj o pupila.
Jakie znaczenie ma mikrobiota jelitowa dla zdrowia zwierząt?
Mikroflora jelitowa to system niezwykle wrażliwy i dynamiczny – reaguje na zmiany środowiska, styl życia oraz sposób żywienia pupila. Jej skład może ulegać zaburzeniom, ale też wspierać równowagę organizmu. Dlatego tak ważne jest, by świadomie o nią dbać. Jaki wpływ na organizm zwierzęcia ma mikrobiota jelitowa?
Mikrobiota jelitowa to znacznie więcej niż zbiór przypadkowych bakterii w przewodzie pokarmowym. Tworzy złożony ekosystem, który współdziała z organizmem gospodarza na wielu poziomach.
Chociaż przez długi czas jej rola była niedoceniana, dziś wiadomo, że ma istotny wpływ na zdrowie i dobre samopoczucie zwierząt – od trawienia, przez odporność, aż po zachowanie. Prawidłowa mikroflora jelitowa to fundament równowagi całego organizmu. Jakie znaczenie ma dla organizmu pupila?
- Wspomaganie trawienia i wchłaniania składników odżywczych
Mikrobiota jelitowa pomaga rozkładać niektóre składniki pokarmowe, których zwierzę nie jest w stanie samodzielnie strawić – szczególnie włókno pokarmowe i niektóre cukry. Dzięki temu zwiększa się dostępność energii i cennych metabolitów (np. krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych[1]), które odżywiają komórki jelitowe.
- Wspieranie odporności
Jelita to jeden z głównych narządów odpornościowych – u zwierząt znajduje się tam około 70% komórek układu immunologicznego[2]. Prawidłowa mikroflora wpływa na dojrzewanie i aktywność tych komórek, wspierając organizm w walce z infekcjami. Pełni także funkcję „treningową” – ucząc układ odpornościowy, które drobnoustroje są nieszkodliwe, a które wymagają reakcji obronnej.
- Ochrona przed patogenami
Korzystne bakterie konkurują z drobnoustrojami chorobotwórczymi o przestrzeń i składniki odżywcze w układzie pokarmowych. Wytwarzają też substancje przeciwdrobnoustrojowe, które ograniczają rozwój patogenów. Dzięki temu mikroflora działa jak naturalna bariera ochronna.
- Wpływ na stan zapalny i choroby przewlekłe
Równowaga mikrobiologiczna jelit ma znaczenie dla poziomu stanu zapalnego w organizmie. Zaburzenia mikrobioty (tzw. dysbioza) mogą prowadzić do przewlekłego stanu zapalnego, który leży u podstaw wielu schorzeń – m.in. alergii, chorób zapalnych jelit, a także otyłości czy nawet cukrzycy. - Znaczenie dla układu nerwowego (oś jelita–mózg)
Coraz więcej badań wskazuje, że mikroflora jelitowa ma wpływ nie tylko na ciało, ale i na zachowanie zwierząt. Poprzez oś jelitowo-mózgową może wpływać na nastrój, reakcje na stres, a nawet rozwój zaburzeń lękowych[3].
Podejrzewasz, że Twój pies boryka się z lękiem separacyjnym? Sprawdź tutaj, co możesz zrobić dla swojego pupila? - Regulacja metabolizmu
Mikrobiota uczestniczy w przemianie materii, wpływa na magazynowanie tłuszczu i gospodarkę energetyczną organizmu. Jej nieprawidłowy skład może przyczyniać się do nadwagi, insulinooporności i zaburzeń metabolicznych.
[1] J. S. Suchodolski, Companion animals symposium: microbes and gastrointestinal health of dogs and cats, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21075970/, dostęp: 06.06.2025
[2] G. Vighi, F. Marcucci, L. Sensi, G. Di Cara, F. Frati, Allergy and the gastrointestinal system, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18721321/, dostęp: 06.06.2025
[3] E. A Mayer, K. Tillisch, A. Gupta. Gut/brain axis and the microbiota, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25689247/, dostęp: 06.06.2025
Prawidłowa mikrobiota jelitowa wspiera funkcjonowanie całego organizmu zwierzęcia– od odporności, po procesy trawienne, aż po zachowanie. Jej równowaga może być jednak zaburzona przez różne czynniki zewnętrzne. Zwracaj więc uwagę na wszelkie sygnały, które mogą świadczyć o problemach w obrębie przewodu pokarmowego. Jakie objawy powinny Cię zaniepokoić?
Objawy zaburzeń mikroflory jelitowej – co może Cię zaalarmować?
Równowaga mikrobioty jelitowej ma ogromne znaczenie dla zdrowia zwierzęcia. Jej zaburzenia – czyli tzw. dysbioza – mogą prowadzić do różnorodnych objawów, które nie zawsze są jednoznaczne i łatwe do powiązania z układem pokarmowym. Uważnie więc obserwuj pupila i reaguj, gdy pojawią się niepokojące sygnały.
Do objawów, które mogą sugerować zaburzenia mikroflory jelitowej u psa lub kota, należą m.in.:
- zmieniona konsystencja kału (biegunki, zaparcia, śluz w kale),
- gazy i wzdęcia,
- przewlekłe problemy z trawieniem (częste przelewanie w brzuchu, burczenie, utrata apetytu),
- świąd i zmiany skórne (reakcje alergiczne, wypadanie sierści, łupież),
- zaburzenia zachowania (rozdrażnienie, lękliwość, spadek aktywności),
- częstsze infekcje (np. nawrotowe zapalenia uszu, skóry czy pęcherza),
- osłabienie odporności – zwierzę łatwiej „łapie” infekcje, gorzej się goi.
Dysbioza może też występować bez wyraźnych objawów z przewodu pokarmowego – u niektórych zwierząt sygnały ograniczają się np. tylko do spadku energii lub okresowych problemów z apetytem.
Z tego względu tak ważne jest całościowe podejście do kondycji pupila i regularna konsultacja ze specjalistą. Wczesne rozpoznanie zaburzeń mikroflory daje szansę na skuteczną poprawę stanu zdrowia poprzez odpowiednie działania dietetyczne i weterynaryjne.
Pamiętaj, jeśli coś budzi Twoje zastrzeżenia, nie zwlekaj, tylko udaj się do lekarza weterynarii. Specjalista oceni stan zdrowia pupila i w razie potrzeby wdroży odpowiednie postępowanie lecznicze.
Jak wspierać naturalną mikroflorę jelitową u psa lub kota? Mini poradnik dla opiekunów
Dbałość o naturalną mikrobiotę to nie tylko troska o prawidłowe trawienie, ale także o odporność, zachowanie oraz ogólną kondycję zwierzęcia. W codziennej opiece warto więc pamiętać, że mikroflora potrzebuje różnorodności, stabilności i naturalnego wsparcia – a kluczem do tego jest świadome podejście do żywienia, środowiska życia i profilaktyki zdrowotnej.
Co możesz zrobić, aby wspierać naturalną mikroflorę jelitową u psa lub kota?
- Zadbaj o zróżnicowaną i dobrze zbilansowaną dietę
Dieta bogata w błonnik (np. warzywa, prebiotyki), właściwą ilość białka i tłuszczów, a także odpowiednio dobrane składniki wspierające florę bakteryjną, może pomóc utrzymać równowagę mikrobiologiczną w jelitach. - Rozważ stosowanie karm uzupełniających dietę pupila
W niektórych przypadkach warto sięgnąć po preparaty z probiotykami, prebiotykami, postbiotykami i błonnikiem – oczywiście po konsultacji z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym. Zawierają one składniki, które mogą wspierać one odbudowę i różnorodność mikroflory. - Dbaj o zdrowie jamy ustnej i skóry zwierzęcia
Równowaga mikroorganizmów w całym organizmie, nie tylko w jelitach, wpływa na ogólne zdrowie. Choroby przyzębia, przewlekłe stany zapalne czy też problemy dermatologiczne mogą wiązać się z zaburzeniami mikrobiomu. - Zapewnij codzienny kontakt z naturą i innymi zwierzętami
Kontakt z naturą i innymi zwierzętami zapewni psu lub kotu ekspozycję na różnorodne mikroorganizmy, które mogą wspomagać rozwój zdrowej mikroflory jelitowej. - Unikaj nadmiernej sterylności w otoczeniu pupila
Zbyt jałowe środowisko może ograniczać kontakt z naturalnymi mikroorganizmami, które odgrywają rolę w kształtowaniu odporności i mikrobioty. Zachowaj higienę, ale bez przesady.
Wspieranie naturalnej mikroflory jelitowej to jeden z kluczowych elementów dbania o zdrowie zwierzęcia na co dzień. Odpowiednia dieta, kontakt z naturą, troska o higienę oraz rozsądne podejście do profilaktyki mogą realnie wpływać na różnorodność i stabilność mikrobioty. W niektórych sytuacjach codzienna dieta może jednak wymagać dodatkowego wsparcia. Kiedy warto wtedy rozważyć sięgnięcie po karmę uzupełniającą?
Karma uzupełniająca w diecie pupila a mikrobiota – kiedy można ją wprowadzić?
Chociaż prawidłowo zbilansowana dieta powinna pokrywać potrzeby żywieniowe psa lub kota, w niektórych sytuacjach możesz rozważyć wprowadzenie karmy uzupełniającej, która wspiera mikroflorę jelitową. Takie produkty zawierają składniki – np. prebiotyki, probiotyki, błonnik lub substancje o działaniu osłonowym – i są przeznaczone do uzupełniania codziennych posiłków.
Karma uzupełniająca może być pomocna wtedy, gdy:
- zwierzę przeszło antybiotykoterapię lub inne leczenie wpływające na równowagę mikrobiologiczną,
- u pupila pojawiają się przewlekłe zaburzenia trawienne, jak biegunki, wzdęcia, nieregularne wypróżnienia,
- dieta psa lub kota jest jednorodna lub uboga w naturalne źródła błonnika i prebiotyków,
- zwierzę znajduje się w okresie wzmożonego stresu – np. po przeprowadzce, w czasie wakacyjnej rozłąki, w schronisku czy po operacji;
- chcesz profilaktycznie zadbać o różnorodność mikrobioty, zwłaszcza w przypadku starszych, wrażliwych lub chorujących zwierząt.
Wprowadzenie karmy uzupełniającej najlepiej skonsultować z lekarzem weterynarii lub dietetykiem zwierzęcym – szczególnie jeśli zwierzę ma specjalne potrzeby żywieniowe lub występują u niego problemy zdrowotne.
Takie produkty powinny być dobrze dobrane do stylu żywienia pupila (np. BARF, gotowane, komercyjne karmy) oraz stosowane zgodnie z zaleceniami producenta. Dzięki temu mogą realnie wesprzeć mikroflorę i poprawić komfort trawienny Twojego pupila.
Rola mikrobioty jelitowej – podsumowanie
Mikrobiota jelitowa odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia psów, kotów i innych zwierząt towarzyszących. Wspiera trawienie, wzmacnia odporność, chroni przed patogenami i wpływa na ogólne samopoczucie pupila.
Jej równowaga może jednak łatwo zostać zaburzona przez dietę, stres czy antybiotyki – dlatego warto świadomie wspierać mikroflorę poprzez odpowiednie żywienie, kontakt z naturą i zdrowy styl życia.
W niektórych przypadkach dobrze dobrana karma uzupełniająca może być cennym wsparciem codziennej troski o mikrobiotę jelitową i komfort życia zwierzęcia. Pamiętaj jednak o tym, aby odbywało się to pod kontrolą specjalisty.
Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza weterynarii.
